PREZENTACJA ZAGADNIEŃ

PREZENTACJA ZAGADNIEŃ KOMISJI TEMATYCZNYCH –
KOMISJA DS. EWANGELIZACJI, KOMISJA DS. SPOŁECZNYCH I KOMISJA DS. EKONOMICZNYCH

W marcu odbyły się aż trzy posiedzenia Komisji Głównej, na których swoje prace prezentowały kolejne komisje tematyczne. Przybliżymy dzisiaj trzy z nich – Komisję ds. Ewangelizacji, Komisję ds. Społecznych i Komisję ds. Ekonomicznych.
Obszar zainteresowań Komisji ds. Ewangelizacji obejmuje wszelkie kwestie, które odnoszą się do misji ad gentes, czyli działalności misyjnej w krajach objętych pierwszą ewangelizacją. W zeszłym roku część parafialnych zespołów synodalnych, a także księży i katechetów, podzieliło się swoim doświadczeniem, związanym z dziełem misyjnym, poprzez udzielenie odpowiedzi na ankietę. Jej celem było ustalenie, jaką mamy świadomość odpowiedzialności za dzieło misyjne. Pytania dotyczyły zaangażowania na różnych płaszczyznach – w rodzinie, szkole, parafii… Analiza wyników pokazała, że większość ludzi ma poczucie troski o dzieło misyjne, ale nie zawsze mają wiedzę, jak się zaangażować, a inicjatywy misyjne są podejmowane, choć nie we wszystkich parafiach są grupy o takim charakterze. Podsumowując – na tym polu wciąż jest dużo do zrobienia.
Jednym z głównych celów, jaki stawia sobie Komisja ds. Ewangelizacji jest ożywienie ducha misyjnego w Archidiecezji. Jak to uzyskać w praktyce? Podczas omawiania zagadnień przed Komisją Główną Synodu, przewodniczący – ks. Grzegorz Wita – przedstawił propozycje, które obejmują działania zarówno diecezji, jak i misjonarzy, przebywających na misjach (z naszej Archidiecezji 15 księży i 2 świeckie misjonarki przebywają w krajach ściśle misyjnych w różnych częściach świata).
Przede wszystkim ważna jest koordynacja zadań. W tym celu członkowie Komisji zauważyli potrzebę powołania Wydziału Misyjnego – centrum, które zajmowałoby się organizacją różnych inicjatyw misyjnych na terenie Archidiecezji, współpracą z instytucjami – czy to medialnymi w celu popularyzacji tych przedsięwzięć, czy np. z seminarium, z ruchami, stowarzyszeniami, parafialnymi kołami misyjnymi itd. Oprócz tego – zgodnie z zaleceniem II Polskiego Synodu Plenarnego – Komisja zaproponowała utworzenie Diecezjalnej Rady Misyjnej – ciała doradczego, które wytyczałoby pewne kierunki zaangażowania, jednoczyło działania różnych wydziałów w obszarze misji, opracowywało materiały itp. Część postulatów już jest realizowana, np. rozwój wolontariatu misyjnego czy misyjne staże kleryckie. Inna propozycja dotyczy relacji między parafiami diecezji a misjonarzami: utworzenia – na wzór istniejących parafii patronackich – dekanalnego patronatu misyjnego, czyli „związania” jednego misjonarza z konkretnym dekanatem. Parafie troszczą się o konkretnego misjonarza zarówno duchowo – poprzez modlitwę, jak i materialnie, misjonarz z kolei dzieli się swoim doświadczeniem, głosi świadectwo w danej wspólnocie, informuje o pracy w kraju, w którym posługuje. Dla misjonarza bardzo ważna jest świadomość, że jest wspólnota, która się za niego modli i do której może się zwrócić z prośbą o pomoc, co mocno wybrzmiało na pierwszym spotkaniu śląskich misjonarzy, które miało miejsce na przełomie czerwca i lipca 2013 r. w Tanzanii. Każdy z posługujących miał okazję podzielić się swoim doświadczeniem w pracy w różnych rejonach świata – pomogło to globalnie spojrzeć na problemy. Misjonarze mieli również okazję zapoznać się z pracami Komisji ds. Ewangelizacji – ich zdanie jest istotnym głosem doradczym, bo mają praktyczną wiedzę, jak wygląda życie na misjach.
Kolejną z komisji, których prace chcemy dziś przybliżyć jest Komisja ds. Społecznych. Jednym z pierwszych wyzwań, przed jakim stanęli jej członkowie, było zdefiniowanie zakresu kompetencji. „Sprawy społeczne” obejmują wiele aspektów życia człowieka i w jakimś wymiarze pojawiają się w pracy prawie każdej komisji synodalnej. W diagnozie problemów społecznych, które są szczególnie ważne w naszej Archidiecezji, pomogły dwa narzędzia. Pierwszym z nich była analiza uchwał I Synodu Diecezji Katowickiej. Wtedy, co prawda, nie powstał specjalny dokument, który traktowałby tylko o kwestiach społecznych – pojawiały się one w wielu miejscach. Członkowie Komisji zbadali wszystkie te zagadnienia pod kątem ich aktualności. Szybkość przemian społecznych spowodowała, że część problemów nie jest już obecna, w innych zmieniła się tylko forma. Np. w latach 70’ – podobnie jak i dzisiaj – istniał problem świętowania niedzieli i uczestnictwa we Mszy świętej w tym dniu. Jednak wówczas powodem był czterozmianowy system pracy górników, dzisiaj mamy np. duże centra handlowe, które są otwarte 7 dni w tygodniu oraz obowiązek uczestnictwa w weekendy w zajęciach przez studentów zaocznych.
Drugim narzędziem do zebrania informacji na temat problemów społecznych Archidiecezji były ankiety, skierowane do parafialnych zespołów synodalnych oraz prezbiterów. Zagadnienia podzielono na 8 przestrzeni tematycznych:
1) kryzys demograficzny i jego przejawy – jak to się przekłada na życie parafialne;
2) społeczny problem osób chorych i seniorów – kwestie związane z poczuciem wykluczenia, marginalizacji, poczucia bezpieczeństwa;
3) kryzys rodziny – w aspekcie ekonomicznym, ale także związany z osłabieniem relacji i więzi międzyludzkich;
4) samotność – jak indywidualizacja wpływa na życie parafii; problem relacji wirtualnych;
5) desakralizacja niedzieli i czas wolny;
6) praca i edukacja – brak poczucia bezpieczeństwa w tej kwestii, postrzeganie pracy jako narzędzie zniewolenia, czy możliwość realizacji swojego człowieczeństwa i powołania;
7) Kościół lokalny i region samorządowy – jak postrzegane są relacje między nimi;
8) media – wpływ środków społecznego przekazu na nasze życie.
Wyniki ankiet w niektórych aspektach zaskoczyły członków Komisji. Osoby świeckie wskazały na 4 najważniejsze problemy, z którymi się borykają:
1) Uzależnienia, potraktowane szeroko – nie tylko od alkoholu, narkotyków czy nikotyny, ale przede wszystkim od komputera (w tym głównie Internetu, portali społecznościowych itp.), telewizji, mody, erotyki, pracy… Aż 82% respondentów uznało ten problem za bardzo ważny lub ważny.
2) Brak profesjonalistów, fachowców w swoich dziedzinach, wynikający także z zaniedbań systemu edukacyjnego – na ten problem wskazało ponad 80% odpowiadających.
3) Obniżenie wymagań edukacyjnych (ponad 70%).
4) Zagadnienia związane z pracą zarobkową (65%) – współcześnie powszechny jest lęk przed utratą pracy, pensje są tak niskie, że rodziny często nie mają wystarczających środków do życia, a praca w kilku miejscach jednocześnie niszczy relacje rodzinne.
W większości przypadków zarówno osoby świeckie, jak i księża wskazywali na podobne problemy, zauważa się jednak istotne różnice, np. w kwestiach uzależnień, braku specjalistów czy problemów wynikających z zadłużeń bankowych i parabankowych. Dla księży te zagadnienia nie stanowią aż tak ważnej rzeczywistości, jak dla ludzi świeckich. Z kolei prezbiterzy zauważają niekorzystny wpływ współczesnego stylu życia, co dla osób świeckich jest problemem marginalnym.
Ostatnią komisją, której pracy chcemy się tym razem przyjrzeć jest Komisja ds. Ekonomicznych. Jak przyznał jej przewodniczący – ks. Dariusz Walencik – jest to dość specyficzna komisja, dość mocno ograniczona – z jednej strony przepisami prawa polskiego, np. stawki podatkowe czy wzory dokumentów są z góry ustalone i nie da się w tej kwestii nic zrobić, z drugiej – prawem kanonicznym. W Kodeksie Prawa Kanonicznego, w księdze 5., zawarte są kwestie związane z zarządzaniem dobrami doczesnymi Kościoła. Zadaniem więc tej komisji synodalnej będzie aplikacja przepisów powszechnie obowiązujących do specyficznego środowiska parafii i diecezji. Z tego względu ankiety wystosowane do poszczególnych grup – parafialnych zespołów synodalnych oraz księży – dotyczyły głównie zastosowania instrukcji polskich biskupów diecezjalnych z 2012 r., która dotyczy zarządzania dobrami materialnymi Kościoła. Największym zaskoczeniem dla Komisji był fakt braku zainteresowania sprawami ekonomicznymi wśród młodych księży. Komisja podkreśla, że ważne jest, aby prezbiterzy mieli możliwość kształcenia w tej dziedzinie – muszą posiadać wiedzę z zakresu ubezpieczeń, podatków, które ich obowiązują, kwestii rozliczania darowizn, datków mszalnych itp. Wiele parafii pozytywnie odniosło się do tych zagadnień – wskazywali, że potrzebują takich informacji, aby wiedzieć, jakie mają kompetencje, które działania wymagają decyzji biskupa, które parafialnej rady ekonomicznej itd.
Komisja ds. Ekonomicznych zakończyła już etap prac przygotowawczych, których efektem jest utworzenie dwóch list tematycznych. Pierwsza z nich obejmuje zagadnienia, które wymagają omówienia na kolejnych etapach Synodu, a więc szerokiej ogólnodiecezjalnej dyskusji. Przykładem może być kwestia systemu wynagradzania duchownych – obecnie obowiązujący pochodzi z XIX w. i w części przypadków nie jest dostosowany do współczesnych realiów. Trzeba się więc zastanowić, czy wystarczy go jedynie zmodyfikować, czy też trzeba zmienić całkowicie. Druga lista obejmuje zagadnienia „techniczne”, które nie wymagają interwencji Synodu, ale będą rozwiązane na drodze administracyjnej – zarządzeniem biskupa, utworzeniem konkretnego statutu, wydaniem odpowiedniego aktu prawnego itd. Za przykład może posłużyć istniejący już statut parafialnych rad ekonomicznych. Proboszczowie spotkali się z kilkoma sytuacjami, które ujawniły się w praktyce, a nie zostały wcześniej uwzględnione, i zgłosili kilka poprawek. Nie trzeba więc czekać do końca Synodu, żeby je zatwierdzić.

W imieniu wszystkich członków zarówno Komisji Głównej, jak i poszczególnych komisji tematycznych – bardzo prosimy o modlitwę, aby wszelkie obrady i podejmowane na nich decyzje odbywały się pod natchnieniem Ducha Świętego.

Sekretariat II Synodu Archidiecezji Katowickiej


PREZENTACJA ZAGADNIEŃ KOMISJI TEMATYCZNYCH –
KOMISJA DS. DZIEDZICTWA KOŚCIOŁA KATOWICKIEGO I KOMISJA DS. ŻYCIA KONSEKROWANEGO

Dnia 26 lutego br. odbyło się dziesiąte posiedzenie Komisji Głównej II Synodu Archidiecezji Katowickiej, na którym swoje postulaty zaprezentowały kolejne komisje tematyczne.
Pierwszą z nich była Komisja ds. Dziedzictwa Kościoła Katowickiego. Jej obszarem zainteresowań jest dziedzictwo kulturowe Kościoła lokalnego, zawężone do trzech obszarów: dziedzictwo archiwalne, biblioteczne i muzyczne, ze szczególnym uwzględnieniem dbania o organy oraz archiwizację księgozbiorów nutowych.
Archiwum Archidiecezjalne od kilkunastu lat przeprowadza w parafiach tzw. nadzór archiwalny, dzięki czemu zna stan archiwaliów w diecezji. Ankiety, które Komisja wystosowała do parafialnych zespołów synodalnych, potwierdziły jej przewidywania, ale także potwierdziły ważność tego tematu. W odpowiedziach często pojawiały się głosy, że posiadane przez parafie archiwalia warto zabezpieczyć w taki sposób, aby można było z nich korzystać. Digitalizacja zbiorów różnego rodzaju to jedna z podstawowych kwestii, jakimi zajmuje się Komisja. Potrzeba wypracowania strategii w tym zakresie – kwestia kosztów, odpowiedniego przygotowania zbiorów, zakupu sprzętu itp. Bardzo ważna jest także edukacja w zakresie archiwistyki i ochrony dóbr kultury. Dla Komisji ważne są tu trzy dokumenty Papieskiej Komisji ds. Kościelnych Dóbr Kultury, które wyznaczają pewne kierunki w tym zakresie. Pierwszy z nich, z 1992 r., zajmuje się tematem „formacji przyszłych kapłanów w dziedzinie kościelnych dóbr kultury”. Następny, wydany dwa lata później, nosi tytuł: „Biblioteki kościelne w misji Kościoła”, a ostatni (z 1997 r.) – „Duszpasterska funkcja archiwów kościelnych”.
Podczas posiedzenia Komisji Głównej, przewodniczący Komisji ds. Dziedzictwa i Kościoła Katowickiego, przedstawił kilkanaście postulatów, które należy rozważyć na dalszych etapach prac Synodu. Oto kilka z nich:
• modernizacja Archiwum Archidiecezjalnego i Biblioteki Teologicznej;
• promowanie postaci, które odegrały istotną rolę w dziejach duszpasterstwa Archidiecezji (także za pomocą serii wydawniczej Źródła do dziejów Kościoła katowickiego na Górnym Śląsku);
• wypracowanie sposobów dbania o tradycję i dziedzictwo Kościoła śląskiego;
• edukacja w zakresie archiwistyki kościelnej zarówno przyszłych, jak i obecnych księży;
• koordynacja współdziałania na polu naukowo-badawczym oraz promocyjnym instytucji archidiecezjalnych: Muzeum, Archiwum, Biblioteki, Wydziału Teologicznego.

Kolejną komisją, która na prezentowała swoje postulaty była Komisja ds. Życia Konsekrowanego. Jej przewodniczący – ks. Mirosław Godziek – kilka tygodni wcześniej był gościem audycji „Rozmowy o Synodzie” w Radiu eM, gdzie opowiadał o pracach Komisji (nagranie dostępne na stronie synodkatowice.pl). Na początku wskazał na zakres prac – są to nie tylko instytuty życia zakonnego – żeńskie i męskie – ale także dziewice i wdowy konsekrowane, które stanowią mały, ale bardzo istotny element naszego lokalnego Kościoła – potrzeba więc uporządkować ich status w Archidiecezji. Na wiosnę zeszłego roku Komisja wystosowała ankiety do zgromadzeń zakonnych oraz członków parafialnych zespołów synodalnych. Pytała w nich, m.in., o wzajemne relacje między parafiami a zakonami. Każdy z instytutów ma swój charakterystyczny charyzmat, ale wszystkie łączy jedno – wspólna misja świadczenia o Chrystusie. Dlatego ważna jest obecność sióstr w Kościele. Podczas I Synodu Diecezji Katowickiej dość szeroko omówiony został temat zakonów żeńskich, ale niestety nie wszystkie z synodalnych zaleceń zostały wprowadzone w życie. Stąd potrzeba dokładnego przeanalizowania tego tematu także dzisiaj. W latach 70’, kiedy miał miejsce I Synod, siostry – aby zebrać odpowiednie środki na utrzymanie – pracowały w różnym charakterze na parafiach, bez względu na charyzmat wspólnoty. Teraz przyszedł czas, aby na nowo zdefiniować relacje między diecezją a zakonami, z uwzględnieniem specyficznego charyzmatu każdej ze wspólnot.
Inną ważną kwestią dla Komisji jest posługa wikariusza biskupiego ds. instytutów życia konsekrowanego i stowarzyszeń życia apostolskiego. Z ankiet skierowanych do zgromadzeń zakonnych wynika, że jego obecność jest ważna dla sióstr, posługujących na terenie archidiecezji katowickiej.
Istotną potrzebą współczesnych czasów jest także promocja życia konsekrowanego – potrzeba wspólnej modlitwy całego Kościoła o nowe powołania oraz zachowanie tych powołań. Dlatego warto dbać o to, aby w parafiach, na terenie których znajdują się domy zakonne, codzienna modlitwa ludu Bożego – Liturgia Godzin – praktykowana była wspólnie, aby nieszpory niedzielne zbierały na modlitwie wiernych świeckich, osoby konsekrowane oraz księży.

Bardzo prosimy o modlitwę w intencji członków Komisji Głównej oraz wszystkich komisji tematycznych. W najbliższych tygodniach ważne zadanie czeka również parafialne zespoły synodalne – muszą zastanowić się nad tym, czy chcą swojego przedstawiciela na sesjach plenarnych Synodu. Prośmy więc Ducha Świętego o dobre rozeznanie w tej sprawie.

Sekretariat II Synodu Archidiecezji Katowickiej

———————————————————————–

PREZENTACJA ZAGADNIEŃ KOMISJI TEMATYCZNYCH –
KOMISJA DS. POSŁUGI CHARYTATYWNEJ I KOMISJA DS. KULTURY

Dnia 28 stycznia br. odbyło się dziewiąte posiedzenie Komisji Głównej II Synodu Archidiecezji Katowickiej, które otwarło nowy etap prac. W najbliższych tygodniach wszystkie komisje i podkomisje tematyczne zaprezentują, w trakcie posiedzeń, propozycje zagadnień, którymi – zdaniem komisji – Synod powinien się zająć. Na koniec tego etapu Arcybiskup zdecyduje, jakimi kwestiami zajmą się delegaci w trakcie sesji plenarnych. Pierwsze komisje już przedstawiły swój materiał i to właśnie o nich napiszemy w tym numerze.

Komisja ds. Posługi Charytatywnej zajmuje się bardzo ważnym obszarem życia naszego lokalnego Kościoła. Bez caritas i posługi charytatywnej nie ma parafii – pisał Benedykt XVI. Nie ma takich miejsc, gdzie nie trzeba pomagać ubogim. Ważne, żeby pomagać mądrze – nie tylko dawać ludziom chleb, ale przynosić im Chrystusa, głosić Ewangelię i budować świadomość własnej godności.

Aby dowiedzieć się, jak wyglądają działania charytatywne na obszarze archidiecezji katowickiej,
Komisja poprosiła zespoły synodalne o podzielenie się w ankietach swoim doświadczeniem. Jaki był ich wynik? Zarówno na szczeblu parafialnym, jak i diecezjalnym organizowane są różne akcje pomocowe – obiady dla biednych, paczki przedświąteczne, ochronki, świetlice środowiskowe przy parafiach itd. Potrzeba tutaj większej współpracy między centralnym ośrodkiem Caritas, parafiami, członkami zespołów charytatywnych i innymi kościelnymi instytucjami, zajmującymi się pomocą charytatywną. Między innymi to jest celem Komisji – systemowe wsparcie dla różnych oddolnych inicjatyw, aby jak najlepiej wykorzystać potencjał, który jest w ludziach.

Podczas pierwszego w nowym roku posiedzenia Komisji Głównej przewodniczący Komisji ds. Posługi Charytatywnej – ks. Tomasz Nowak – przedstawił zagadnienia związane z posługą Caritas w Kościele katowickim. Oto kilka z nich:
• tworzenie corocznego informatora Caritas, w którym zawarte będą wszelkie potrzebne informacje na temat organizowanych rekolekcji, akcji, spotkań itp.;
• łączenie pomocy charytatywnej z ewangelizacją;
• wzajemna współpraca Caritas z Wydziałem Duszpasterstwa Ogólnego i Duszpasterstwem Młodzieży;
• organizacja i koordynacja Parafialnych Zespołów Caritas (zespołów charytatywnych).

Drugą z kolei komisją, która zaprezentowała swoje zagadnienia była Komisja ds. Kultury. Jej przewodniczący – ks. Leszek Makówka – przedstawił ideę, która przyświeca pracom Komisji. Chodzi o to, by być nie tylko kulturalnym, ale i kulturowym – działania artystyczne powinny być owocem „pracy nad umysłem”. Mówimy tutaj o kulturotwórczej roli Kościoła – aby do życia społecznego powróciło myślenie o tym, co duchowe. Ankieta, w której Komisja pytała członków zespołów synodalnych o różne aspekty kultury w Kościele, pomogła skonkretyzować obszar zainteresowań. Duża część współczesnych ludzi, szczególnie młodych, funkcjonuje w szeroko pojętej kulturze pop – ewentualne wycofanie się Kościoła z tej sfery spowoduje, że zniknie on również z umysłów ludzi, którzy w niej się odnajdują.

Jakie konkretne zagadnienia proponuje więc podjąć Komisja? Przede wszystkim chodzi o inspirowanie dużych działań związanych z obszarem kultury, a także pomoc parafiom w mniejszych, lokalnych działaniach kulturotwórczych. Wskazano również na inne ważne kwestie, m.in:
• współpraca z Komisją ds. Dziedzictwa Kościoła Katowickiego w opracowaniu systemu archiwizacji i digitalizacji wytworów kultury;
• czuwanie nad aranżacją wnętrz kościelnych;
• problem marginalizacji artystów chrześcijańskich;
• potrzeba utworzenia centrum spotkań dla artystów – miejsca, w którym odbywałyby się zarówno wydarzenia kulturalne, jak i rekolekcje itp.;
• systemowe wsparcie mediów katolickich.

Następne spotkanie Komisji Głównej, na której kolejne dwie komisje przedstawią swoje postulaty odbędzie się już pod koniec lutego. W tym intensywnym okresie dla członków Komisji Głównej, a także poszczególnych komisji i podkomisji synodalnych, prosimy o modlitwę i wsparcie Ducha Świętego w rozeznawaniu potrzeb naszej Archidiecezji.

Sekretariat II Synodu Archidiecezji Katowickiej